Merħba bik!

Nilqgħuk fis-sit elettroniku tal-Kunsill Nazzjonali tal-Ilsien Malti.

Il-Kunsill tal-Malti għandu l-għan li jadotta u jippromwovi politika u strateġija lingwistika xierqa għal pajjiżna u li jara li dawn jitwettqu u jiġu osservati f'kull qasam tal-ħajja Maltija għall-ġid u l-iżvilupp tal-ilsien nazzjonali u l-identità tal-poplu Malti. Il-Kunsill jaqa' taħt il-Ministeru tal-Edukazzjoni.

Fl-okkażjoni tal-10 sena tal-Kunsill, li qed niċċelebraw matul l-2015, tajna dehra ġdida lis-sit u ħloqna wkoll paġna fil-Facebook għal aktar kuntatt mal-pubbliku. Bħalissa dan is-sit għadna qegħdin naġġornawh u se jkollna t-tnedija uffiċjali tiegħu fil-jiem li ġejjin.

Il-Kummentarju

"Li tifel/tifla jittellgħu b’żewġ ilsna mhux biss mhuwiex ta’ ħsara, imma r-riċerka turi li hemm ċirkostanzi fejn it-tfal esposti għal bilingwiżmu san u pożittiv igawdu xi vantaġġi intellettwali meta tqabbilhom ma’ tfal imrobbija dejjem b’lingwa waħda. 

Min ikun monolingwi strett, u dejjem dara hekk, ġeneralment isibha bi tqila biex jitgħallem lingwi oħra."

Il-bilingwiżmu piż?

Fost il-ġenituri Maltin insibu mifruxa l-fehma li l-għarfien ta’ żewġ lingwi jista’ jkun ta’ żvantaġġ fl-iżvilupp edukattiv tat-tfal. Jgħidulek: Did-daqsxejn ta’ tifla żgur tibda titħawwad jekk ngħabbuha b’żewġ lingwi! Imma x’bażi xjentifika jista’ jkun hemm għal din l-opinjoni? Li tifel/tifla jittellgħu b’żewġ ilsna mhux biss mhuwiex ta’ ħsara, imma r-riċerka turi li hemm ċirkostanzi fejn it-tfal esposti għal bilingwiżmu san u pożittiv igawdu xi vantaġġi intellettwali meta tqabbilhom ma’ tfal imrobbija dejjem b’lingwa waħda.

Veru li, fil-fażi bikrija tal-iżvilupp tagħhom, it-tfal li jitilgħu f’ambjent bilingwi jistgħu jħawdu xi ftit bejn lingwa u oħra: ngħidu aħna, ġieli jħalltu ż-żewġ lingwi u joħorġu b’espressjonijiet bħal żiemels (għall-plural ta’ żiemel) jew chinnijiet (għall-plural ta’ chin, ‘geddum’). Filwaqt li dawn il-forom huma ovvjament żbaljati, madankollu juru li t-tfal diġà jkunu tgħallmu jagħrfu ċerti trufijiet (-s, -jiet) bħala plural. Ikun jonqoshom biss jitgħallmu li t-tarf -s jużawh meta jitkellmu bl-Ingliż u t-tarf -ijiet jużawh biss meta jitkellmu bil-Malti.

Wara kollox, dan it-tip ta’ “żball” jagħmluh ukoll it-tfal żgħar meta jkunu għadhom qed jitgħallmu l-lingwa tat-twelid tagħhom, avolja lingwa waħda. Ngħidu aħna, it-tfal Ingliżi ġieli jużaw goed jew wented flok went (għal ‘mort’), għax l-użu tat-tarf -ed tal-passat jiġġeneralizzawh wisq, sakemm jitgħallmu fejn għandhom jużawh u fejn le; u bl-istess mod, it-tfal Maltin jgħidulek mejdi flok mwejjed għall-plural ta’ mejda, għax jiġġeneralizzaw wisq l-użu tat-tarf -i.

U għadna ma semmejniex il-vantaġġ li jgawdi min hu espost għal iżjed minn lingwa waħda meta jiġi biex jitgħallem lingwi barranin oħra. Min ikun monolingwi strett, u dejjem dara hekk, ġeneralment isibha bi tqila biex jitgħallem lingwi oħra. Forsi minn hawn tiġi l-fama tal-Maltin li għandhom il-ħila jitgħallmu l-lingwi b’ċerta ħeffa.

L-Unjoni Ewropea stess tant temmen fl-għarfien ta’ iżjed minn lingwa waħda li tippromwovi bis-sħiħ il-politika tal-1+2, u tħabrek biex iċ-ċittadini Ewropej ikunu kompetenti f’mill-inqas żewġ lingwi oħra minbarra l-ilsien tat-twelid tagħhom.

Il-Malti u l-Ingliż ippikati ma’ xulxin?

Fehma oħra mifruxa fost il-Maltin tqis li meta wieħed jippromwovi l-użu ta’ lingwa waħda, dan isir spejjeż tal-lingwa l-oħra. Imma dan m’għandux għalfejn, anzi m’għandux ikun hekk.

Fil-fatt il-Malti u l-Ingliż jokkupaw spazji partikolari fis-soċjetà tagħna. Ngħidu aħna, b’mod ġenerali, il-Malti nużawh ħafna biex nitkellmu bih u l-Ingliż nużawh l-aktar biex niktbu bih. Għal ċerti setturi tas-soċjetà hemm ukoll it-tendenza li l-Ingliż ikun assoċjat aktar mal-ħajja pubblika u l-Malti użat aktar fil-ħajja privata. Dan it-tqassim tar-rwoli mbagħad insibuh rifless ukoll fil-qasam edukattiv: is-suġġetti aktar “affettivi” u li jsaħħu l-identità personali u nazzjonali (bħall-istudji soċjali, l-istorja, ir-reliġjon u oħrajn) nitgħallmuhom bil-Malti, u suġġetti oħra aktar xjentifiċi (bħall-matematika, il-fiżika u l-bijoloġija) nitgħallmuhom bl-Ingliż.

Sadanittant għandna wkoll għadd dejjem jikber ta’ familji li jippruvaw jużaw l-Ingliż – jew aħjar, taħlita ta’ Malti u Ingliż – id-dar, għax jgħidu li l-Malti, it-tfal xorta jitgħallmuh minn barra.

Ir-riżultat ta’ dan kollu hu li l-Malti u l-Ingliż nispiċċaw “naqfluhom” f’setturi partikolari, u allura l-kelliema ma jkollhomx ħila jużawhom fis-setturi l-oħra: u dan mhux biss għax ikunu draw hekk, imma anki għax ma jkollhomx il-vokabolarju meħtieġ għal kull qasam.

Dan it-tip ta’ “bilingwiżmu” jispiċċa jillimita lill-kelliema flok jagħtihom aktar libertà. Għax il-kelliem għaliex m’għandux ikun kapaċi jitkellem ma’ turist, jew ma’ kollega barrani, bl-Ingliż dwar l-istorja ta’ Malta jew dwar tema soċjali jew ta’ politika attwali? U għax m’għandux, bl-istess mod, ikun kapaċi jgħid erba’ kelmiet bil-Malti bla tlaqliq meta jintervistawh dwar xogħlu, jew ifiehem bil-Malti lil grupp ta’ studenti Maltin is-seħer tal-ħajja tal-pjanti u tal-ħlejjaq l-oħra tal-ambjent naturali tagħna?

 

bil-kelma t-tajba